Zakupy

Rękojmia czy gwarancja – co przysługuje konsumentowi

Autor ksiaznica None 10 stycznia 2026

Konsument ma prawo dochodzić roszczeń z tytułu rękojmi przez 24 miesiące od wydania towaru; gwarancja to dobrowolne świadczenie gwaranta i działa na warunkach w niej określonych.

Definicje i podstawa prawna

Rękojmia to ustawowa odpowiedzialność sprzedawcy za wady fizyczne lub prawne rzeczy, uregulowana w Kodeksie cywilnym. Rękojmia przysługuje z mocy prawa przy każdej umowie sprzedaży zawieranej z konsumentem i nie wymaga oddzielnego dokumentu.
Gwarancja to dobrowolne zobowiązanie gwaranta — najczęściej producenta lub importera — opisane w dokumencie gwarancyjnym. Gwarancja może dawać szerszy zakres ochrony niż rękojmia, ale jej warunki, czas trwania i procedura są określone w karcie gwarancyjnej i są wiążące tylko w zakresie, w jakim je przewiduje gwarant.

Kto odpowiada za wadę

Sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi; nawet jeżeli produkt był przez producenta objęty gwarancją, to do roszczeń z rękojmi zobowiązany jest sprzedawca, u którego kupiono towar.
Gwarant odpowiada z tytułu gwarancji; gwarantem jest podmiot wskazany w karcie gwarancyjnej (np. producent, importer, autoryzowany serwis). Odpowiedzialność gwaranta zależy od treści dokumentu gwarancyjnego.

Czas trwania ochrony

Rękojmia standardowo trwa 24 miesiące od wydania rzeczy konsumentowi. Przy sprzedaży używanej strony mogą umówić się na skrócenie rękojmi, ale maksymalnie do 12 miesięcy. Okres ten musi być wyraźnie określony w umowie.
Okres gwarancji jest dowolnie ustalany przez gwaranta; może być krótszy lub dłuższy niż 24 miesiące. W praktyce producenci często oferują gwarancje 12, 24 lub 36 miesięcy, a niektórzy – programy serwisowe sięgające kilku lat.

Zakres uprawnień konsumenta

W ramach rękojmi konsument może żądać konkretnego świadczenia względem sprzedawcy. Najważniejsze uprawnienia to:

  • naprawa,
  • wymiana,
  • obniżenie ceny,
  • odstąpienie od umowy (zwrot pieniędzy).

W praktyce naprawa lub wymiana są domyślnymi żądaniami konsumenta. Obniżenie ceny lub odstąpienie od umowy przysługują przy wadzie istotnej lub gdy naprawa/wymiana jest niemożliwa albo nadmiernie kosztowna lub czasochłonna.

Rękojmia a gwarancja – niezależność uprawnień

Konsument decyduje, czy reklamację zgłosi z tytułu rękojmi, czy z tytułu gwarancji. Skorzystanie z gwarancji nie pozbawia prawa do roszczeń z rękojmi — obie ścieżki mogą funkcjonować równolegle, a wybór zależy od tego, co jest dla konsumenta korzystniejsze w danym przypadku. Sprzedawca nie może automatycznie nakazać korzystania z gwarancji zamiast rękojmi, jeśli konsument wybierze rękojmię.

Terminy i obowiązki sprzedawcy

Sprzedawca ma obowiązek ustosunkować się do reklamacji w terminie 14 dni kalendarzowych. Brak odpowiedzi w tym terminie oznacza, że sprzedawca przyjął żądanie konsumenta. Rękojmia liczona jest od dnia wydania rzeczy. W przypadku towarów używanych okres rękojmi może być skrócony do 12 miesięcy tylko przy wyraźnym zapisie w umowie.

Jak skutecznie złożyć reklamację

Skuteczne zgłoszenie reklamacji zwiększa szanse na szybkie i korzystne rozpatrzenie sprawy. Kluczowe elementy zgłoszenia to:

  • zachować dowód zakupu: paragon, faktura, potwierdzenie przelewu,
  • złożyć reklamację na piśmie lub e‑mailem, jeśli zależy na dowodzie doręczenia,
  • określić żądanie (np. wymiana, naprawa) i powołać się na rękojmię,
  • opisać wadę i wskazać datę zakupu oraz dołączyć zdjęcia, jeżeli to możliwe.

Jeżeli brakuje paragonu, dowód zakupu można udokumentować wyciągiem z konta, potwierdzeniem transakcji z terminala lub korespondencją z zamówieniem. W treści reklamacji warto napisać krótkie, rzeczowe uzasadnienie i żądać potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia.

Kiedy wybrać rękojmię, a kiedy gwarancję — praktyczne wskazówki

Wybór podstawy reklamacji zależy od celu konsumenta i okoliczności wady. Zasadnicze reguły praktyczne:

  • jeżeli wada ujawniła się w pierwszych 6 miesiącach od zakupu, rękojmia ułatwia domniemanie, że wada istniała już przy wydaniu rzeczy,
  • jeżeli gwarancja oferuje dłuższy okres ochrony niż 24 miesiące, rozważ skorzystanie z gwarancji,
  • jeżeli zależy Ci na szybkiej wymianie lub zwrocie pieniędzy, rękojmia może być skuteczniejsza, zwłaszcza przy wadzie istotnej,
  • jeżeli karta gwarancyjna przewiduje wygodne warunki serwisowe (np. szybki bezpłatny odbiór i naprawę), gwarancja może być korzystna dla spraw wymagających naprawy.

Przykład praktyczny: Przy zakupie pralki, jeśli chcesz zwrot pieniędzy, lepsza jest reklamację z rękojmi; jeśli natomiast producent gwarantuje ekspresową naprawę w 7 dni roboczych, gwarancja może być wygodniejsza.

Wyjątki i najczęstsze nieporozumienia

Częste błędy konsumentów to m.in. przekonanie, że bez gwarancji nie ma reklamacji — nieprawda, bo rękojmia działa niezależnie. Innym nieporozumieniem jest mylenie roli gwaranta i sprzedawcy; odpowiedzialność z rękojmi zawsze spoczywa na sprzedawcy. Sprzedawca może odmówić wymiany tylko wtedy, gdy wymiana jest niemożliwa lub wymaga nadmiernych kosztów, co powinno być uzasadnione merytorycznie.

Co zrobić, gdy sprzedawca odmówił reklamacji

Jeżeli sprzedawca odmówił rozpatrzenia reklamacji, działaj metodycznie. Krok 1: Poproś o pisemne uzasadnienie odmowy z podaniem podstawy faktycznej i prawnej. Krok 2: Zgłoś sprawę do rzecznika konsumentów w Twoim mieście lub do lokalnego inspektoratu handlowego. Krok 3: Rozważ mediację lub skierowanie sprawy do sądu polubownego przy inspekcji handlowej; jeżeli to nie przyniesie skutku, rozważ pozew do sądu powszechnego. W przypadku sporów dotyczących drobnych roszczeń warto rozważyć także skorzystanie z pomocy organizacji konsumenckich i bezpłatnych porad prawnych.

Dowody i dokumentacja — co naprawdę trzeba mieć

Dowód zakupu przyspiesza procedurę reklamacyjną, ale jego brak nie pozbawia uprawnień: transakcję da się udowodnić innymi środkami dowodowymi, takimi jak wyciąg z konta, potwierdzenie przelewu, korespondencja e‑mail z potwierdzeniem zamówienia czy potwierdzenie z terminala. W praktyce sprzedawcy częściej wymagają paragonu, ale rzecznik konsumentów akceptuje alternatywne dowody. Dokumentuj wszystkie etapy reklamacji: zrób kopię wysłanego e‑maila, zachowaj potwierdzenia nadania przesyłek, sporządź notatkę z rozmów telefonicznych z datami i nazwiskami osób, z którymi rozmawiałeś.

Statystyki i dane z praktyki urzędów

Raporty Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz sprawozdania rzeczników konsumentów wskazują, że największy udział w skargach konsumenckich mają kategorie RTV/AGD i elektronika. W różnych latach udział tych kategorii w ogólnej liczbie skarg wahał się między 20% a 40%, w zależności od roku i województwa. W praktyce większość sporów rozwiązuje się polubownie: jeśli strony wymieniają dokumenty i uzgadniają sposób naprawy lub wymiany, sprawy zamykane są zwykle w terminie 14–60 dni. Dane instytucji konsumenckich pokazują także, że wielu konsumentów zgłasza reklamacje w pierwszym roku po zakupie, co powoduje, iż domniemanie istnienia wady w chwili wydania rzeczy (dotyczące pierwszych 6 miesięcy) często ułatwia uzyskanie pozytywnego rozstrzygnięcia.

Przykładowy wzór zgłoszenia reklamacji

Data zakupu: 01.03.2025
Opis wady: Po 10 dniach użytkowania urządzenie nie uruchamia się.
Żądanie: Wymiana na nowy egzemplarz lub zwrot pieniędzy.
Dowód zakupu: Faktura VAT nr XXXXXX.
Prośba o odpowiedź w terminie 14 dni.

Rękojmia i gwarancja — kluczowe liczby

  • 24 miesiące — standardowy okres rękojmi przy sprzedaży konsumenckiej,
  • 12 miesięcy — maksymalne skrócenie rękojmi przy towarach używanych, jeśli strony tak ustalą,
  • 14 dni — termin, w którym sprzedawca powinien ustosunkować się do reklamacji.

O czym warto pamiętać na co dzień

Przy zakupach elektronicznych zachowuj e‑maile i dowody płatności. Przy wadzie ujawnionej szybko rozważ rękojmię, jeśli celem jest zwrot pieniędzy lub wymiana. Gwarancja przydaje się, gdy gwarant oferuje dłuższy okres ochrony lub konkretne usługi serwisowe. Zawsze żądaj potwierdzenia przyjęcia reklamacji na piśmie lub e‑mailem i dokumentuj kolejne etapy postępowania reklamacyjnego.

Warto podejmować decyzje świadomie: czy chcesz szybkiej naprawy, dłuższej ochrony producenta, czy natychmiastowego zwrotu pieniędzy — od tego zależy, czy lepsza będzie reklamacja z rękojmi, czy roszczenie z gwarancji.

Przeczytaj również:

Możesz również polubić